Spinoza – de Mokum Musical
Spinoza, de Mokum Musical is een uitdagende, opwindende, vernieuwende en stoere voorstelling: een musical die zich losmaakt van het brave karakter van het genre. Het resultaat is eigentijds, actueel, gedurfd en rauw, met tekstueel sterk theater in een musicaljasje. Het vormt een ijzersterk pleidooi binnen een actualiteit die nooit is verdwenen.
Spinoza beweegt de juiste richting in
Amsterdam in de 17e eeuw is een stad die zichzelf ziet als vrijhaven. Het verhaal gaat over een Portugees-Joodse vluchtelingengemeenschap. Bento (Spinoza, gespeeld door Olaf Ait Tami), Rebecca (Sarah Janneh) en Miriam (Nimuë Walraven) groeien op binnen dezelfde familie, met dezelfde geschiedenis, in dezelfde stad, en toch ontwikkelen ze zich totaal verschillend. Bento is een vrijdenker die God, geloof en traditie radicaal ter discussie durft te stellen. Rebecca kiest voor veiligheid binnen de gemeenschap en voor erbij horen. Miriam verlangt naar een vrijheid die voor haar onbereikbaar blijft, enkel omdat ze een vrouw is. Wat begint als een hechte band tussen broer en zussen, verandert geleidelijk in afsand. Liefde wordt verboden. Ideeën worden gevaarlijk. En tolerantie blijkt een rekbaar begrip.
Het resultaat is eigentijds, actueel, gedurfd en rauw
De cast en het ensemble zijn ijzersterk. De zang is loepzuiver en de dansers imponeren met een fysieke, veelzijdige stijl die verder gaat dan de traditionele musicalchoreografie. Met invloeden uit onder andere modern, ballet en streetdance zijn het performers die moeiteloos zingen en bewegen. Het zijn acrobaten met een microfoon. Naast de uitstekende, opzwepende en krachtige choreografie is de koorzang ook prima in orde. De drie hoofdrollen zijn zeer overtuigend, met Bento (Olaf Ait Tami) als uitgesproken middelpunt. Hij is een uitstekende gemotiveerde filosoof, met dromen en ambitie, en kinderlijke vrijheid in zijn spel. De chemie met zijn moeder en zussen is heerlijk, de spanning in de strijd met Rebecca is voelbaar en zinderend, en de liefde op de achtergrond is alsnog aanwezig. Nimuë Walraven laat het publiek aan het einde van de voorstelling ademloos achter met haar prachtige a capella-stemgeluid. Sarah Janneh imponeert met haar Amsterdamse straataccent, stoere en gedurfde spel, en diepe, krachtige stem.
De voorstelling zit vol politieke teksten en urgente thema’s die zowel historisch als hedendaags resoneren. De taal is rauw en soms bijna poëtisch. Teksten worden afwisselend geschreeuwd, gefluisterd en soms direct tot het publiek gericht, waardoor de boodschappen telkens opnieuw binnenkomen als een donderslag bij heldere hemel. Ook visueel maakt Spinoza indruk. De toneelbeelden zijn krachtig en doordacht. Een bijzonder moment is de scène rond de moord op de gebroeders De Witt, waarin een zingende lijster op de achtergrond in het Amsterdamse bos het beeld versterkt en verdiept. De doden verdwijnen niet van het toneel, maar blijven onderdeel van het geheel, wat bijdraagt aan de gelaagdheid van de voorstelling.
Een musical die zich losmaakt van het brave karakter van het genre
De overgangen tussen scènes zijn scherp en snel, net als de emotionele schakelingen, maar nergens voelt het geforceerd. Muzikaal wordt er moeiteloos gewisseld in stijl, met onder andere stevige rockinvloeden. Het veranderende toneelbeeld tussen de eerste en tweede akte werkt uitstekend, en ook de moderne, kunstzinnige kostuums sluiten goed aan bij de esthetiek van de voorstelling. Het spel is over de gehele linie sterk, de zang consistent en krachtig, en de choreografie groots, gedurfd en speels, met oog voor detail en onderlinge interactie. De emotionele lading en urgentie zijn voelbaar hoog en de teksten en claims die ze maken onvergetelijk.
Spinoza is een absolute aanrader en een must-see. Het is een voorstelling die blijft verrassen, aanzet tot denken en indruk maakt door zijn kracht, intensiteit en gelaagdheid.
Spinoza – de Mokum Musical is nog tot en met 11 juli exclusief te zien in het Amsterdamse Bostheater. Meer informatie & tickets vind je op meernite.nl/spinoza
Door Annemarijn Clement
Foto’s: Gergely Offner
